Kadın ve Yurttaş Hakları Bildirisi Yazar: Olympe de Gouges Çevirmen: Derya Temir 1791 Kadın ve Yurttaş Hakları Bildirisi KRALİÇE’YE, Sayın kraliçem, Krallar ile nasıl konuşacağımız konusunda yeterince eğitilmedik, o yüzden bu müstesna yazıyı size ithaf edebilmek için saray mensuplarına övgüler yağdırmayacağım.  Hanımefendi, amacım size kendimi açıkça ifade etmektir; bunu yapabilmek için de Özgürlük Çağını beklemedim. Despotların gafletinin böylesine asil bir cesareti bile cezalandıracakları bir zamanda aynı coşkuyla karşınıza çıkıyorum. Bu meşakkatli ve çalkantılı zamanlarda bütün İmparatorluk felaketlerden sizi sorumlu tutarken, yalnızca benim sizi savunmaya gücüm vardı. Devlet erkânı içinde yetişmiş bir Prensesin aşağılık fesatlıklar yapabileceğine hiçbir zaman ikna olamadım. Evet Hanımefendi, kılıcın size doğru kalktığını gördüğümde, gözlerimi bu kılıç ile kurbanın arasına diktim fakat bugün parayla satın alınmış isyancı toplumun, yasaların korkusuyla duraksadığını yakından gözlemliyoruz; öyleyse bugüne kadar dile getirmediğimi size söyleyeyim Efendim. Bir yabancı Fransa’ya yıkım getiriyorsa, benim gözümde artık haksız yere suçlanmış iyi niyetli bir Kraliçe değil, aksine Fransızların amansız bir düşmanısınızdır. Ah! Efendim, anne ve eş olduğunuzu düşünün; Prenslerin dönüşüne itimat edin.  Bu itimat akıllıca kullanılırsa, babanın koltuğunu güçlendirir, oğul için muhafaza edilir ve size Fransızların sevgisini kazandırır. Bu vakur uzlaşma bir Kraliçenin gerçek görevidir. Sizin de entrika, dalavere ve hunhar planlara meyilli olduğunuzdan şüphe duyacak olursak, bu gibi niyetleriniz düşüşünüzü hızlandıracaktır. Hanımefendi, sizi diğerlerinden ayrı kılan daha ulvi bir görev var; bu görev hırsınızı canlandırıyor ve bakış açınızı daraltıyor. Kadın Haklarının ilerleyişine ağırlık vermek ve başarısını hızlandırmak sadece tesadüflerin getirdiği üstün mevkideki birine düşer. Eğer cahil olsaydınız Efendim, kişisel çıkarlarınızın hemcinslerinizin çıkarlarının üstünde olacağından korkardım. Şanı seviyorsunuz, öyleyse şunu düşleyin Efendim: En ağır suçlar unutulmaz erdemlermiş gibi ölümsüzleşiyor ama şatafatlı tarihte ne de farklı anılıyor! Biri durmaksızın örnek alınıyor, öteki ise sonsuza dek insan ırkının nefreti olarak görülüyor. Ahlaki kurallarımızı iyileştirmek veya hemcinslerinize bu hassas istikrarı sağlamak için sizi zorlamak gibi bir suç işlemeyiz. Bu bildiri yeni rejimde maalesef bir günde hayata geçirilecek bir iş değil. Bu devrim ancak bütün kadınlar korkunç kaderlerinden ve toplumda kaybettikleri haklardan sıyrılabildiklerinde gerçekleşebilir. Yakında bir krallığın yarısına ve diğer yarısının en az çeyreğine sahip olacaksınız. Bu güzel davayı destekleyin Hanımefendi, bu mutsuz cinsiyeti (kadınları) koruyun. İşte Efendim, işte bu başarıyla kendinizi gösterip itibarınızı korumanız gerekmektedir. İnanın bana Efendim, hayatımız çok basit; hele bir Kraliçe için milletinin sevgisiyle ve yapılan iyiliklerin ebedi cazibesiyle güzelleşmedikçe bu hayatın ne anlamı var? Fransızların kendi vatanlarına muhalif olan güçlere karşı silahlandıkları doğruysa, bunun sebebi nedir? Önemsiz imtiyazlar için mi yoksa birtakım kuruntular için mi? İnanın Efendim, eğer bu durumu hislerimle yargılarsam, monarşi yanlılarının kendi kendini yok edeceğini ve bütün zorbalara sırtını döneceğini söyleyebilirim. Böylece herkes vatanını korumak için tek yürek olacaktır. İşte Efendim, işte benim prensiplerim. Size vatanımdan bahsederken bu yazıyı yazmamdaki asıl amacı unuttum. İşte böyle iyi bir yurttaş kendi şanını feda eder ve amacı yalnızca ülkesinin çıkarları olur.   Hanımefendiye en derin saygılarımla, En mütevazi ve itaatkâr kulunuz olan, De Gouges *** Kadın Hakları Ey adam, adil olabilir misin? Bu soruyu soran bir kadın. En azından sorma hakkını elinden almazsın. Söyle bana, hemcinsimi ezme hakkını kim verdi sana? Gücün mü? Yeteneklerin mi? Yaratıcının bilgeliğini gözle; yakınlaşmak istiyormuş gibi göründüğün doğayı tüm yüceliğiyle seyret ve cesaretin varsa baskıcı bir imparatorluğun örneğini göster. [1]Hayvanlara dön bak, elementlere başvur, bitkileri incele, son olarak da yapılaşmış doğanın bütün değişikliklerine göz at ve onların rehberliğinde kuşkularından arın; yapabilirsen doğanın işleyişinde cinsiyetleri araştır, karıştır ve ayrıştır. Onların, her yerde birbirine karışmış, her yerde ahenk içinde, el birliğiyle bu ebedi başyapıt için çalıştıklarını göreceksin. Yalnızca erkek kendi istisnai koşullarını ayrıcalıklı kıldı. Bu aydınlanma ve sağduyu çağında; bu tuhaf, kör, bilimle şişirilmiş ve yozlaşmış adi cahiliyeti ile devrimden faydalanarak bütün entelektüel yetilere sahip olan bir cinsiyete despotça hükmetmek istiyor. *** Kadın ve Yurttaşlık Hakları Bildirisi Meclisin son oturumunda veya yasama döneminde alınacak kararname.   Giriş Anneler, kızlar, kız kardeşler, ulus temsilcileri, Büyük Millet Meclisini yapılandırma talebinde bulunuyorlar. Kadın haklarına yönelik bilgisizliğin, kayıtsızlığın ve hürmetsizliğin toplumsal felaketlerin ve siyasal yolsuzlukların yegâne sebebi olduğu göz önüne alındığında, kadının doğal, kutsal ve devredilemez hakları bu resmî bildiride çözüme kavuşmuştur. Toplumun her kesimine sunulacak olan bu bildiri, kadınlara her zaman sahip oldukları hakları ve görevleri hatırlatmayı amaçlamaktadır. Böylelikle kadınların ve erkeklerin yetkilerine yönelik yasalar, saygı duyulan siyasi kurumların da erekleri doğrultusunda her fırsatta mukayese edilebilecektir. Bu sayede kadın yurttaşların artık yalın ve tartışmasız prensiplere dayalı talepleri, anayasanın, iyi ahlakın ve herkesin huzurunun korunmasına hizmet edecektir. Sonuç olarak, anneliğe özgü acılarda olduğu gibi güzellikte de üstün olan bu cinsiyet (kadın), Tanrı’nın huzurunda ve himayesi altında yazılmış olan Kadın ve Yurttaş Hakları Bildirisini kabul ve beyan eder. Madde: Kadınlar, hür ve erkeklerle eşit haklarla doğar ve yaşarlar. Sosyal farklılıklar yalnızca kamu yararına dayandırılabilir. Madde: Bütün siyasal birliğin amacı Kadının ve Erkeğin doğal ve devredilemez haklarını muhafaza etmektir. Bu haklar; özgürlük, iyelik, güvenlik ve en önemlisi baskıya direniş haklarıdır. Madde: Egemenlik yalnızca millete aittir; millet ise yalnızca Kadının ve Erkeğin birliğidir. Hiçbir kuruluş, hiçbir birey sarih bir şekilde diğerinin üzerinde otorite kuramaz. Madde: Özgürlük ve adalet, kişilere hakları olanı iade etme üzerine kuruludur. Kadının doğal haklarını kullanmasının tek engeli dar görüşlü erkeğin devamlı ezmesidir. Bu dar görüş akıl ve doğa yasalarına göre düzeltilmelidir. Madde: Doğa ve aklın yasaları topluma zararlı her eylemi bertaraf eder: bu bilge ve kutsal yasalar tarafından yasaklanmamış hiçbir şey engellenemez ve hiç kimse bu yasaların emretmediği bir şeyi yapmaya zorlanamaz. Madde: Yasa, toplum iradesinin ifadesi olmalıdır. Bütün kadın ve erkek yurttaşlar bizzat veya temsilcileri ile aynı amaca yönelmelidirler. Yasalar herkes için eşit olmalıdır: yasa önünde eşit olan bütün kadın ve erkek yurttaşlar meziyetleri ve yeteneklerinden başka fark gözetmeksizin, kapasitelerine göre her türlü kamu görevlerine, yüksek görev ve mevkilere kabul edilebilirler. Madde: Hiçbir kadın ayrıcalıklı değildir. Yasaların kararına göre zanlı olabilir, gözaltına alınabilir ve tutuklu kalabilir. Kadınlar, erkeklerin tabi olduğu ceza yasalarına tabidir. Madde: Yasal olarak yalnızca bariz ve kaçınılmaz cezalar uygulanır. Hiç kimse yürürlükteki yasalar dışında cezalandırılamaz ve yasal olanın dışında kadınlara uygulanamaz. Madde: Suçlu bulunan her bir kadına yasaların gerektirdiği yaptırımlar uygulanır. Madde: Kimse, temel farklılıklarda bile fikirlerinden dolayı kaygılanmamalıdır. Kadın idam sehpasına çıkma hakkına sahip olduğu gibi, kamu düzenini bozmama şartıyla konuşma kürsüsüne de çıkma hakkına sahiptir. Madde: Düşüncelerin ve fikirlerin özgür ifadesi … Okumaya devam et 1791 Kadın ve Yurttaş Hakları Bildirisi